مطالبه خسارت قرار دادی – شرکت خدمات مالی و مالیاتی ، حقوقی و انفورماتیک آرمیتا
مطالبه خسارت قرار دادی

مطالبه خسارت قرار دادی

زمانی که شخصی برای انجام کار یا تحویل مال در قرارداد متعهد می شود و پس از آن از انجام این کار به صورت عمد و آگاهانه خودداری می کند. در این صورت می تواند با مراجعه به دادگاه و درخواست دعوای حقوقی برای مطالبه خسارت قرار دادی، آن شخص را مجبور به انجام کار و تعهد خود کند. برای مطالبه و دریافت خسارت قراردادی شرایطی لازم است. چنان چه این شرایط برای درخواست خسارت قراردادی مهیا باشد به نتیجه خواهد رسید. در تمامی قراردادها معمولا زمانی برای انجام تعهد افراد مشخص و تعیین می شود.

طرفین قرارداد بایستی در زمان تعیین شده تعهد خود را نسبت به آن چیزی که در قرارداد آورده شده است انجام دهند. زمان مشخص شده در قرارداد می تواند مهلت مشخص یا روز خاص باشد. چنان چه هر یک از شرط های خسارت قراردادی به وقوع بپیوندد، طرفین قرارداد می توانند نسبت به مطالبه خسارت قرارداد اقدامات لازم را انجام دهند. در ادامه می خواهیم شما را با مفهوم خسارت قراردادی و شرایط لازم برای مطالبه خسارت قراردادی و بررسی هزینه دادرسی مطالبه خسارت قرارداد و مهم ترین نکات در این زمینه بپردازیم.

نحوه مطالبه خسارت قراردادی

زمانی که اشخاص با اراده و قصد شخصی اقدام به توافق با یکدیگر می کنند و معامله و یا قراردادی را منعقد می کنند نسبت به شرط های موجود در قرارداد متعهد می شوند. چنان چه هر یک از آن ها از انجام تعهد خود خودداری کند، خسارت ناشی از نقض قرارداد اتفاق خواهد افتاد. در این صورت هر یک از طرفین قرارداد می تواند جهت مطالبه خسارت قراردادی در صورت داشتن شرایط لازم به دادگاه دادخواست خود را ارائه دهد. اولین سوالی که مطرح می شود این است که خسارت ناشی از قرارداد چه شرایطی باید داشته باید و نحوه مطالبه خسارت قراردادی چگونه است؟

روابط اجتماعی، اهمیت و اعتبار افراد در اکثر مواقع باعث می شود که عقد قرارداد و اجرای آن بدون مشکل و دردسر خاص انجام شود. اما برخی از قراردادهای انجام شده به نتیجه مطلوب نمی رسند و از این رو مسئله خسارت و مطالبه خسارت قراردادی به منظور عدم انجام تعهد در زمان مشخص ایجاد می شود. نحوه مطالبه و دریافت خسارت قراردادی در قانون مدنی باید سه مرحله اجبار متعهد به انجام کار، انجام آن به خرج متعهد و فسخ قرارداد را طی کند. اگر دو راه پیشنهادی اجبار متعهد به انجام کار و انجام آن به خرج متعهد امکان پذیر نبود، فسخ قرارداد انجام می شود.

مراحل رسیدگی به مطالبه خسارت های قراردادی با طرح دعوای حقوقی در دادگاه انجام می شود. کارشناسان و وکلای متخصص و با تجربه در این زمینه پیشنهاد می کنند که قبل از تنظیم دادخواست مطالبه خسارت های قراردادی ابتدا مبلغ خسارت را توسط کارشناس تعیین و پس از آن دلایل و مدارک خود را برای طرح دادخواست به دادگاه ارائه دهند. به هیچ عنوان بدون مشاوره اقدام به تنظیم طرح دعوی نکنید زیرا با مشاوره مناسب با وکلای رسمی دادگستری می توانید از هر گونه اشتباه در طرح و دادخواست مطالبه خسارت قراردادی اجتناب کنید.

شرایط لازم جهت مطالبه خسارت قراردادی

برای تنظیم صحیح طرح دادخواست مطالبه خسارت قراردادی شرط هایی لازم است که باید در آن وجود داشته باشد، چنان چه هر یک از این شرط ها در طرح دعوی مطالبه خسارت ناشی از قرارداد وجود نداشته باشد، متعهد له حق درخواست خسارت قراردادی را ندارد. شرایط نحوه مطالبه خسارت ناشی از قرارداد به شرح زیر است:

  • انقضای موعد مقرر برای اجرای تعهد

  • ​​ اثبات تحقق ضرر به خاطر عدم اجرای تعهد

  • عدم اجرای تعهد بدون علت خارجی صورت گرفته باشد

  • جبران خسارت طبق قانون قرارداد یا عرف لازم باشد

شخص ضرر کرده در قرارداد زمانی حق مطالبه خسارت ناشی از قرارداد را جهت عدم اجرای تعهد دارد که موعد اجرای تعهد در قرارداد گذشته باشد. چنان چه موعد مشخص نشده باشد مطابق اصل فوری اجرای تعهد باید عمل کرد یعنی کلیه تعهدات باید سریعا انجام شود و در صورت نیاز مهلتی به متعهد جهت انجام آن داده شود.

گاهی این سوال پیش می آید که زمانی که موعد تعیین شده در قرارداد به اتمام می رسد، فرد متعهد ملزم به پرداخت و جبران خسارت است یا باید تعهد خود را نسبت به قرارداد نیز انجام دهد، حتی اگر از موعد آن گذشته باشد؟ چنان چه اجرای تعهد تنها در زمان مشخص مهم باشد و پس از آن ارزشی نداشته باشد باید متعهد تنها جبران خسارت را پرداخت نباید اما در مواردی اجرای تعهد حتی بعد از اتمام زمان مقرر با ارزش است. در این صورت متعهد هم تعهد خود را انجام می دهد و هم باید خسارت ناشی از عدم اجرای تعهد خود را در زمان مشخص به طرف دیگر قرارداد بپردازد.  ​​ ​​​​ 

هم چنین شخص زیان دیده باید اثبات کند که ضرر او به خاطر عدم انجام تعهد توسط طرف دیگر قرارداد بوده است. چنان چه حادثه ای غیرقابل پیش بینی برای فرد متعهد به وجود آمده باشد و از تعهد خود بازمانده باشد، امکان مطالبه خسارت قراردادی وجود ندارد. اگر جبران خسارت صریح در قانون نوشته شده باشد، شخص متعهد مکلف به پرداخت خسارت و جبران آن به طرف دیگر قرارداد است.

ارکان دادخواست مطالبه خسارت ناشی از قرارداد چیست؟

همان طور که می دانید دعاوی حقوقی دارای ارکانی است که دادگاه با بررسی ارکان دعوا در هر پرونده تصمیم و رای لازم را صادر می کند. در مورد دادخواست مطالبه خسارت ناشی از قرارداد ارکانی وجود دارد که شامل احراز وجود قرارداد نافذ و لازم الاجرا، مشخص شدن تخلف از سوی یکی از طرفین قرارداد نسبت به تعهدات خود، ورود زیان مستقیم و ضرر غیر قابل پیش بینی، مشخص شدن رابطه سببیت بین تخلف قرارداد و ضرر وارد شده به آن، این موارد از ارکان مهم طرح دعوی مطالبه خسارت قرارداد محسوب می شود.

دادگاه با بررسی هر یک از این ارکان به ترتیب نسبت به رسیدگی و بررسی پرونده اقدام می کنند. چنان چه هر یک از ارکان بالا توسط دادگاه احراز نشود، دادگاه رای مقتضی صادر کرده که موجب رد دعوی یا حکم بر بی حقی و غیره باشد.